# Sanal sunucu > Kendi Linux sunucunuzu açın, SSH ya da tarayıcıdaki konsoldan bağlanın, boyutunu değiştirin. Sildiğiniz sunucunun diski bir süre saklanır. Sanal sunucu, yalnız sizin yönettiğiniz bir Linux makinesidir. İstediğiniz yazılımı kurarsınız, SSH ile ya da tarayıcıdaki konsoldan bağlanırsınız. Sunucular **Sunucular** sayfasındadır. Sunucu açmak ve yönetmek için kiracıda «Kiracı yöneticisi» ya da «Geliştirici» rolünüz olmalı. «İzleyici» sunucuları görür, değiştiremez. ## Sunucu açmak **Pencereyi açın** Sunucular sayfasında «+ Sunucu oluştur» düğmesine basın. **Adı ve giriş yolunu belirleyin** «Sunucu adı» alanına bir ad yazın. İşletim sistemi Ubuntu 24.04 LTS. SSH ile girmek için «SSH açık anahtarı (isteğe bağlı)» alanına açık anahtarınızı yapıştırın. Anahtarınızı görmek için: ```bash cat ~/.ssh/id_ed25519.pub ``` Parolayla SSH isterseniz «SSH parolası (isteğe bağlı)» alanını doldurun. Panele eklediğiniz anahtarlar sunucuya kendiliğinden yazılır (bkz. [SSH](#ssh)); hiçbir anahtarınız yoksa ve parola da girmezseniz sunucuya yalnız konsoldan girebilirsiniz. «Otomatik güvenlik güncellemeleri» kutusu açıksa işletim sisteminin güvenlik güncellemeleri her gün kendiliğinden kurulur (bkz. [Güvenlik güncellemeleri](#guvenlik-guncellemeleri)). **Boyutu seçin** «Kaynak» bölümünde işlemci, bellek ve disk miktarını seçin. En küçük boy 1 vCPU, 1 GB bellek ve 10 GB disk. Disk boyutu sonradan değişmez; ihtiyacınız kadar disk seçin. Kotanız yetmezse sunucu açılmaz ve eksik kısım için adınıza bir kota talebi açılır. Talep onaylanınca yeniden deneyin. **Oluşturun** «Oluştur» düğmesine basın. Kurulum sırasıyla «Sıraya alındı», «Diski hazırlanıyor», «Yapılandırılıyor» ve «Ağa bağlanıyor» adımlarından geçer. Pencereyi kapatabilirsiniz, kurulum sürer. Sunucu hazır olunca kullanıcı adı ve bir parola gösterilir. Parola sunucunun ayrıntılarında, **Erişim** bölümünde şifreli saklanır ve yalnız sunucuyu açan kişi görebilir. ## Bağlanmak ### SSH Kurulumunuzda açıksa sunucuya bilgisayarınızın kendi SSH istemcisiyle, hiçbir program indirmeden bağlanırsınız. Komut sunucunun ayrıntılarında, **Erişim** bölümünün **SSH ile bağlan** satırında hazır yazar; sunucu listesindeki **Erişim** sütununun kopyala simgesi de aynı komutu kopyalar. Komut şu biçimdedir: ```bash ssh -J ssh. @ ``` `-J` bağlantıyı platformun geçiş adresi üzerinden sunucunuza götürür. Geçiş adresi yalnız bağlantıyı taşır: oturumunuz uçtan uca şifreli kalır, yazdıklarınızı görmez. Geçiş adresinde kullanıcı adı önemsizdir; `-J` bilgisayarınızdaki kullanıcı adını gönderir, bu sorun olmaz. Sunucunun kullanıcı adını panel yazar. **Önce anahtarınızı ekleyin.** Geçiş adresi sizi panele eklediğiniz açık anahtarla tanır. En kolayı: Ayarlar sayfasındaki **SSH anahtarlarım** bölümünde «Bu bilgisayarı tek komutla ekleyin» kutusundaki komutu kopyalayıp bilgisayarınızın terminaline yapıştırın. Bilgisayarınızda anahtar yoksa komut onu oluşturur (parola sorarsa boş bırakıp Enter'a basabilirsiniz), sonra ekranda bir bağlantı ve bir kod çıkar. Bağlantıyı **aynı bilgisayardaki** tarayıcıda açıp onaylayın; anahtarınız hesabınıza eklenir. Özel anahtarınız bilgisayarınızdan çıkmaz. Komutu siz çalıştırmadıysanız onaylamayın, «Tanımıyorum, reddet» deyin. Bunu kendiniz yapmak isterseniz «Anahtar ekle» düğmesine basıp açık anahtarınızı yapıştırın. Anahtarınız yoksa şu komutla oluşturun: ```bash ssh-keygen -t ed25519 ``` Hesabınıza her anahtar eklendiğinde bildirim alırsınız. Sunucunun kendisi de sizi anahtarla tanır. Sunucuya, açarken yapıştırdığınız anahtar ve sunucuya bağlanabilen kişilerin panele eklediği anahtarlar yazılır. Panelden eklediğiniz ya da sildiğiniz anahtar sunucunun panel listesine kısa sürede yazılır. Anahtarınız bir sunucuya kendiliğinden ulaşmıyorsa **SSH anahtarlarım** bölümü o sunucuyu listeler ve ne yapacağınızı söyler. Sunucuya parola verdiyseniz parolayla da girebilirsiniz; hiçbir yoldan giremiyorsanız konsolu kullanın. **Bir anahtarı silmek.** **SSH anahtarlarım** bölümünden sildiğiniz anahtar hesabınızdan gider ve geçiş adresi onu reddeder. Panel yalnız kendi yazdığı listeyi yönetir; sunucunun kendi `~/.ssh/authorized_keys` dosyasındaki satıra dokunmaz. Silme penceresi anahtarın kalacağı ya da kalmış olabileceği sunucuları adıyla gösterir ve ne yapacağınızı söyler. Panelin listesini almayan bir sunucuda, örneğin görüntüden geri yüklenen sunucuda, anahtar diskte kalmış olabilir; pencere o sunucuyu da yazar. Sunucunun sayfasında **Erişim** bölümünde **Açılış anahtarı** satırı görünüyorsa, sunucuyu açarken verdiğiniz anahtarı oradan kaldırırsınız. Satır yoksa anahtar sunucunun kendi dosyasındadır: sunucuya girip satırı silin. Kurulumunuzda sunucuya ayrılmış kapıdan doğrudan bağlanılıyorsa geçiş adresi devrede değildir; sunucuda satırı duran anahtarla, satır silinene kadar girilebilir. İlk bağlantıda SSH iki kez adresi tanımadığını sorar: önce geçiş adresi, sonra sunucunuz. İkisine de `yes` yazın. **Kısa yol (isteğe bağlı).** Her seferinde uzun komutu yazmamak için SSH ayar dosyanıza şu satırları bir kez ekleyin. Panel aynı satırları **Kısa yol** satırında hazır verir: ```text Host ProxyJump ssh. User ``` Sonra `ssh ` yazmanız yeter. Ayar dosyası macOS ve Linux'ta `~/.ssh/config`, Windows'ta `%USERPROFILE%\.ssh\config` dosyasıdır. Bilgisayarınız sunucunun anahtarını kısa adla hatırlar. Aynı kısa adla iki farklı sunucuya bağlanırsanız (örneğin kendi ağınızda aynı adlı bir makine varsa) SSH anahtarın değiştiğini söyleyip uyarabilir. O zaman tam adı kullanın: `.ssh.` de çalışır. **Programlar.** | Program | Nasıl bağlanılır | |---|---| | Windows 10 ve 11 | Windows'un yerleşik SSH istemcisi `-J`'yi destekler; komutu PowerShell'e yapıştırın. Kurulu değilse Windows ayarlarında "İsteğe bağlı özellikler"den eklenir. | | macOS ve Linux | Komut terminalde aynen çalışır. Dosya kopyalamak için `scp -J` ve `sftp -J` de kullanılabilir. | | VS Code Remote-SSH | Kısa yoldaki satırları SSH ayar dosyanıza ekleyin, sonra "Connect to Host" ile sunucunun adını seçin. | | PuTTY (0.77 ve sonrası) | Ana bilgisayar olarak sunucunun adını yazın. "Connection › Proxy" bölümünde türü SSH seçin, ara sunucuya `ssh.` yazın. | | MobaXterm | SSH oturumunun "Network settings › SSH gateway" bölümüne `ssh.` yazın. | | WinSCP | Gelişmiş ayarlardaki tünel bölümüne `ssh.` yazın ya da SSH ayar dosyanızı içe aktarın. | | Telefon | Tarayıcıdaki konsolu kullanın. | **Kurum ağında.** Kurumunuzun güvenlik duvarı `ssh.` adresine standart SSH çıkışına izin vermelidir. Ağınız SSH'a izin vermiyorsa tarayıcıdaki konsolu kullanın; hiçbir program indirmeniz gerekmez. SSH bağlantılarının kaydı tutulur: hangi adresten, hangi sunucuya, ne zaman, ne kadar süre ve ne kadar veri; Turguz sizi panele eklediğiniz anahtarla tanıdıysa kim olduğunuz. SSH'ta yazdıklarınız ve ekranda görünenler kaydedilmez. **Doğrudan bağlantı.** Bazı kurulumlarda her sunucuya ayrılmış bir kapıdan doğrudan bağlanma yolu da açıktır: o zaman sunucunun ayrıntılarında **Doğrudan** satırı görünür ve komut, platformun genel adresini ve sunucunuza ayrılmış kapıyı gösterir. Geçiş adresi kapalıysa aynı komut **SSH** satırında durur. Satır görünmüyorsa sunucularınıza yukarıdaki komutla, geçiş adresi üzerinden bağlanırsınız. **Kurulumunuza bağlı:** Bu özellik kurulumunuzda açık değilse panelde görünmez; açılmasını istiyorsanız platform yöneticinize sorun. Geçiş adresiyle bağlanma ve internetten SSH erişimi kurulum ayarlarıdır. Açıksa komut kendiliğinden ona göre yazılır. ### Konsol Sunucu listesinde «Konsol» düğmesi tarayıcıda bir terminal açar. Konsol, sunucunun ağı bozulsa da çalışır; günlük iş için SSH daha rahattır. Bulunduğunuz ağ SSH'ı kapatıyorsa konsolu kullanın: konsol paneli açtığınız tarayıcı bağlantısından geçer, program kurmanız gerekmez. Konsol parola sormadan açılır: ekrana sunucunun komut satırı gelir, sunucuya girmiş olursunuz. `sudo` parola ister. Bu parola sunucunun ayrıntılarında, **Erişim** bölümündeki «Kurtarma parolası» satırındadır; sunucuyu açarken kendi SSH parolanızı verdiyseniz o geçerlidir ve satırın adı «SSH parolası» olur. Parolayı yalnız sunucuyu açan kişi görebilir. Konsolla dosya aktaramazsınız. Dosya kopyalamak için SSH'a izin veren bir ağdan `scp` ya da `sftp` ile bağlanın (bkz. [SSH](#ssh)). Sunucunuzun internet erişimi açıksa dosyayı sunucunun içinden de indirebilirsiniz. Bir konsol oturumu en çok 12 saat sürer; bağlantı kapanırsa «Yeniden bağlan» düğmesine basın. Kapanan konsol sunucuyu durdurmaz. Konsol bağlantılarının kaydı tutulur: kim, ne zaman, hangi adresten ve ne kadar süre bağlı kaldığı. Konsolda yazdıklarınız ve ekranda görünenler kaydedilmez. ## Durdurmak, başlatmak, yeniden başlatmak Sunucu listesindeki «Durdur», «Başlat» ve «Yeniden başlat» düğmeleri tek sunucuda çalışır. Birden çok sunucu seçerseniz hepsini birlikte başlatıp durdurabilirsiniz. ## Boyutunu değiştirmek «Boyutlandır» ile işlemci ve bellek miktarını değiştirirsiniz. Çalışan bir sunucuda yeni boyut, sunucuyu yeniden başlatınca geçerli olur; o zamana kadar listede yeniden başlatma beklediği yazar. Disk boyutu değiştirilemez. ## İnternete çıkış Sunucular varsayılan olarak internete bağlanamaz; internete kapalıyken alan adları da çözülmez. Paket indirmek ya da dış bir hizmete bağlanmak için listede «İnternet erişimi iste» düğmesine basın, gerekçenizi yazın. Bir yönetici onaylayınca erişim açılır. ## Sunucudaki uygulamayı yayınlamak Sunucunuzda çalışan bir web uygulamasını internete açmak için sunucunun ayrıntılarında **Yayınlar** bölümünü kullanın. Orada kendi alan adınızı da bağlayabilirsiniz. **Kurulumunuza bağlı:** Bu özellik kurulumunuzda açık değilse panelde görünmez; açılmasını istiyorsanız platform yöneticinize sorun. Yayın ve kendi alan adı kurulum ayarlarıdır. ## Ekip üyeleri ve sunucu erişimi Bir sunucuyu yalnız onu açan kişi ve kiracı yöneticisi yönetebilir. Başka bir üyenin sunucusu listede kapalı görünür. Onu yönetmeniz gerekiyorsa «Erişim iste» düğmesine basın; isteğiniz sunucunun sahibine gider, onaylarsa sunucuyu yönetebilirsiniz. Kiracı yöneticisi, sunucunun ayrıntılarındaki **Erişim yetkileri** bölümünden bir üyeye gerekçe yazarak yetki verebilir ve verilen yetkiyi «Erişimi geri al» ile kaldırabilir. Erişimi kaldırılan üyenin açık konsolu kısa sürede kapanır. Üyenin sunucunun içine kendisinin eklediği anahtarları ayrıca silmeniz gerekir. ## Silmek ve saklanan diskler «Sil» düğmesi sunucuyu kalıcı olarak siler. İşlemci ve bellek kotanız hemen boşalır. Birden çok sunucuyu birlikte silmek için satırlarındaki kutuları işaretleyin ve listenin üstünde beliren çubukta «Sil»e basın. Pencere seçtiğiniz sunucuları disk boylarıyla listeler; onaylamak için seçtiğiniz sunucu sayısını yazarsınız. Sunucular sırayla silinir. İşlemi süren ve platformun yönettiği sunucular seçilemez. Bir seferde silebileceğiniz sunucu sayısı sınırlıdır; sınırı çubuk söyler. Sunucunun diski ise 7 gün saklanır ve bu süre boyunca disk kotanızdan düşmeye devam eder. Saklanan diskler, Sunucular sayfasındaki **Saklanan diskler** bölümündedir. Silinmesine 3 gün kala uyarı görürsünüz. Süre içinde: - «Geri yükle» ile diskten yeni bir sunucu açarsınız. Diskteki verileriniz yerinde durur; yeni sunucu işlemci ve bellek kotanızdan düşer, ek disk kotası gerekmez. - «Sil» ile diski hemen silersiniz ve disk kotanız boşalır. Bu geri alınamaz. Süre dolunca disk kendiliğinden kalıcı olarak silinir. ## Kiralama süresi Sunucular sayfasındaki **Kiralama süresi** kutusu sunucularınızın ne zamana kadar çalışacağını gösterir. Süresiz sunucu siz silene kadar çalışır. Bir sunucuya bitiş tarihi konduysa kutu en erken biteni gösterir ve bitişe 14, 7 ve 1 gün kala bildirim alırsınız. Süresi dolan sunucu durdurulur, silinmez. Tek bir sunucunun kiralaması, sunucunun ayrıntılarındaki **Kiralama** bölümündedir: bitiş tarihi, kalan gün, süre dolunca ne olacağı («Süre dolunca»), durum ve kalan uzatma hakkı. ### Süreyi uzatmak **Uzatma penceresini açın** Sunucunun ayrıntılarında, **Kiralama** bölümündeki «Süreyi uzat» düğmesine basın. **Gün sayısını yazın** «Gün» alanına kaç gün uzatacağınızı yazın; tek seferde en çok 90 gün. Pencere yeni bitiş tarihini önceden gösterir. **Uzatın** «Uzat» düğmesine basın. Yeni bitiş tarihi bölümde yazar. - Uzatma, bugüne değil kayıtlı bitiş tarihine eklenir. - Her uzatma bir hak kullanır. Bir kiralamanın varsayılan uzatma hakkı 2; kalanı «Uzatma hakkı» satırında yazar. Hakkınız bittiyse daha uzun süre için platform yöneticinize başvurun. - «Süreyi uzat» yalnız bitiş tarihi olan ve süresi henüz dolmamış kiralamalarda görünür; süresi dolmuş bir kiralama uzatılamaz. Uzatmak için sunucuyu yönetme izniniz olmalı: [Ekip üyeleri ve sunucu erişimi](#ekip-uyeleri-ve-sunucu-erisimi). ## Güvenlik güncellemeleri Sunucuyu açarken «Otomatik güvenlik güncellemeleri» kutusu işaretliyse işletim sisteminin yalnız güvenlik güncellemeleri her gün kendiliğinden kurulur. Sizin kurduğunuz yazılımlara ve işletim sisteminin ana sürümüne dokunulmaz. Sunucu kendiliğinden yeniden başlamaz. Bir güncellemenin tamamı yeniden başlatınca etkin olur; o zaman sunucunun ayrıntılarında «Güvenlik güncellemesi yeniden başlatma bekliyor» yazar. Uygun bir zamanda «Yeniden başlat» düğmesine basın. ## Sunucuyu izlemek Sunucu listesindeki «İzle» düğmesi işlemci, bellek, disk hızı ve ağ kullanımının grafiklerini açar. Sunucunun ayrıntılarındaki **İşletim sistemi** bölümü sunucunun içinden okunan bilgileri gösterir: işletim sistemi, disklerin doluluğu ve güvenlik güncellemelerinin durumu. Sunucu çalışıyor görünüp işletim sistemi yanıt vermiyorsa bunu yazar; sürerse konsoldan bakın. ## Sunucunun içindeki not Sunucu ilk açıldığında içine kısa bir not yazılır. Her girişte bağlanma komutunu ve uygulamanızı nasıl yayınlayacağınızı hatırlatır; ayrıntılı hâli ev dizininizdeki `BENIOKU.txt` dosyasındadır. Parolanız bu nota yazılmaz. Not açılış anındaki bilgiyi taşır; güncel bağlanma komutu her zaman paneldedir, sunucunun ayrıntılarında.